تا سال1920 میلادی متانول بدست آمده از تقطیر چوب، بیشترین استفاده را در ساخت ضد یخ داشت. الکل اتیلیک، گلیسیرین، کلرور کلسیم و همچنین آب نمک مایعاتی بودند که به عنوان خنک کننده به کار برده می شد. آب شکر و مخلوط آب عسل نیز به مقدار محدود به یک عنوان مایع خنک کننده کاربرد داشتند. وهمچنین نفت و روغن های نفتی که با آب مخلوط نمی شوند نیز به عنوان مایع خنک کننده کاربردهای محدودی داشتند.
در طول سال های1920 تا1930 میلادی و با توسعه و پیشرفت صنعت خودروسازی، مصرف مایعات خنک کننده موتور نیز افزایش چشمگیری پیدا کرد. در این سالها الکل اتیلیک به دلیل قیمت ارزان و تولید مناسب به عنوان بهترین مایع خنک کننده موتور به کار گرفته شد، و به تدریج استفاده از ترکیبات یاد شده هر یک به دلایلی منسوخ شد.
در سال1925 میلادی برای اولین بار مصرف اتیلن گلیکول به عنوان خنک کننده موتور رواج پیدا کرد. در ابتدا امر مصرف این ماده کم بود و استقبال چندانی از آن نشد ولی به تدریج با آگاهی بیشتر نسبت به مزایای محصول تولیدی ، مصرف آن رو به افزایش رفته تا جای که در حال حاضر بیشترین مصرف اتیلن گلیکول به منظور تولید سیال خنک کننده موتور است.
با افزایش مصرف اتیلن گلیکول و کاربردهای مناسب آن برای سیال خنک کننده موتور، به تدریج مصرف متانول، الکل اتیلیک و سایر مواد شیمیایی برای تولید ضد یخ کاهش یافت مصرف این مواد در فرمول مایعات خنک کننده موتور در سال1950 به کلی منسوخ شد به گونه ای که تولید و مصرف اتیلن گلیکول از49 میلیون لیتر به71 میلیون لیتر در سال رسید.
تقریباً می توان گفت اکثر سیستم های خنک کننده خودروهای سواری و سنگین دارای یک سیال هستند که با گردش در اطراف موتور، بخش اعظم گرمای ایجاد شده را جذب و به بیرون منتقل می سازند. که ساده ترین، ارزان ترین و در دسترس ترین سیال شناخته شده، آب است.
اما به دلایلی چند از جمله محدودیت استفاده در دماهای خاص (عموما بین ٥ تا ٦٠ درجه سانتی گراد ) و ایجاد زنگ زدگی در قطعات فلزی این سیال به تنهایی پاسخگوی نیاز سیستم نبوده و بایستی نقاط ضعف آن به طریقی جبران می شد .
این نقطه ضعف با نوعی از ترکیبات شیمیایی که با نام های (ضدیخ ، ضد جوش ، ضدزنگ ) شناخته می شود بهبود چشمگیری یافته به صورتی که در سیستم های خنک کننده، مخلوطی یکسان از آب و ماده ضدیخ با فرمول شیمیایی خاص استفاده می شود که علاوه بر پایین آوردن دمای انجماد سیال تا کمتر از ٣٥ - درجه سانتیگراد، موجب افزایش نقطه جوش تا بیش از ١١٢ درجه سانتیگراد و نیز جلوگیری از خوردگی و زنگ زدگی می شود . ضدیخ ها ترکیبات شیمیایی هستند که در سیستم های خنک کننده و در رادیاتورهای موتورهای احتراق داخلی برای حصول اطمینان از جریان داشتن مایع در درجات کم حرارتی به منظور جلوگیری از خسارت ناشی از تشکیل یخ به کار برده می شود. ضدیخ سیالی است که از ترکیب یک سیال پایه با نام اتیلن گلیکول (Ethylene Glycol) و مواد افزودنی به منظور جلوگیری از (خوردگی، کف کردن و بهبود کیفیت ،زنگ زدگی) ،آب و رنگ تشکیل شده است.
به منظور تولید 1 تن محصول ضد یخ، مقدار 800 لیتر مونو اتیلن گلیکول از مخزن ذخیره خود به وسیله پمپ به داخل مخزن اختلاط تزریق شده و از واحد تصفیه آب، 100 لیتر آب به آن اضافه شده و 90 لیتر مواد افزودنی در آن ریخته و پس از اضافه کردن 10 لیتر اندیکاتور، بوسیله همزن به مدت 20 دقیقه عمل اختلاط را انجام میدهند. پس از انجام اختلاط، مواد توسط دستگاه پرکن مکیده شده و در قوطی های 4 لیتری بسته بندی شده (برچسب میخورد) و توسط کارگران در کارتن قرار می گیرد و روی پالت گذاشته می شود.
تنها مورد قابل انتخاب، نوع اختلاط و درجه اتوماسیون کارگاه میباشد که در این راستا نوع پره انتخابی و شرایط عملکرد آن به صورتی در نظر گرفته شده است که حتی الامکان بهترین شکل اختلاط را با توجه به قدرت موتور خود و سادگی ظرف همزن داشته باشد. در صورتی که این پره در یک سوم ارتفاع از کف همزن قرار بگیرد، باتوجه به لزوم ایجاد اختلاط در کف مخزن کارائی خوبی خواهد داشت. این همزن در هنگام اختلاط :چون پره های روی شافت، مایع را به سمت جداره و کمی رو به پایین حرکت خواهند داد، دو جریان ایجاد خواهد شد که یکی با شدت بیشتر، مواد را از ته ظرف کنده و با خود به سمت مرکز شافت حرکت میدهد و سیکل دوم، عمل اختلاط با باقیمانده مایع را انجام خواهد داد. انتخاب سیستم پرکن اتوماتیک به این علت بوده است که از طرفی دور ریز بسیار کمی در هنگام بسته بندی خواهد داشت و همچنین امکان بسته بندی ظروف فلزی (و یا پلاستیکی) و بستن در آنها به صورت اتوماتیک وجود دارد.
انجام فرآیند بسته بندی ضدیخ به صورت ظروف یک ، چهار لیتری و در موارد خاص 20 و 220 لیتری می باشد که این ظروف از دو جنس فلزی و پلاستیکی تهیه می شوند . با توجه به عدم امکان انفجار و آتش سوزی و یا ایجاد خوردگی در صورت ضربه و سوراخ شدن ، احتیاج به اینکه بسته بندی بسیار مقاوم باشد، نیست و می توان از قوطی های فلزی و پلاستیکی با ضخامت های معمولی نیز استفاده نمود . با توجه به اینکه ضدیخ خاصیت ضد خوردگی نیز دارد، نیازی به قوطی های فلزی با جنس های خاص نیست و می توان از قوطی فلزی با جنس ورق گالوانیزه معمولی برای بسته بندی ضدیخ استفاده نمود.
رنگ ضدیخ ارتباطی به کیفیت آن نداشته و سازندگان برای مشخص کردن محصولات خود از رنگ های گوناگونی استفاده می نمایند.
در مورد نسبت صحیح رقیق سازی نیز باید به دستورالعمل سازندگان توجه نمود . بهترین کارائی ضدیخ ، ضدجوش ترکیب آن به نسبت یک به یک با آب است.
کارایی مفید ضدیخ برحسب زمان و شرایط کاری متغیر می باشد. زمان مناسب تعویض ضدیخ دو سال، توصیه می شود.
اگر عمل اختلاط به نسبت یک به یک با آب صورت گیرد،در مورد ضد یخ ، تا دمای ٣٨ –درجه سانتیگراد نقطه انجماد مخلوط را پایین و همچنین در مورد ضد جوش ، موجب افزایش نقطه جوش تا بیش از ١١٢ درجه سانتیگراد خواهد شد.
همرنگ بودن ضدیخ ها دلیلی بر کیفیت یکسان آنها نیست ، بنابراین از مخلوط کرد ن آنها باید جداً اجتناب کرد.
بایستی این نکته را دانست که کیفیت آب استفاده شده در رقیق سازی ضد یخ ، مهم است . حتی المقدور باید از آب با املاح کم استفاده کرد.
ضد یخ ها معمولا کف تولید نمی کنند. مشاهده کف می تواند به علت وارد شدن هوا به سیستم و سوراخ شدن بخش مکش واترپمپ باشد . در این صورت باید رادیاتور را کاملا تخلیه کرده و تمامی لوله های رابط، واشرها، بست ها و ترموستات را بررسی و نسبت به تعمیر قطعات معیوب اقدام کرد.
سطح سیال باید دائماً کنترل شود تا از میزان مشخص شده کمتر نباشد.
جهت اختلاط و رقیق سازی ضدیخ با آب باید به دستور العمل سازندگان توجه کرد . اگر غلظت ضدیخ بیشتر از مقدار توصیه شده باشد، امکان خرابی واترپمپ و افزایش خوردگی وجود دارد . همچنین اگر غلظت ضدیخ کمتر از حد توصیه شده باشد، موجب افزایش نقطه انجماد و در نتیجه سبب یخ زدن آب در مجاری سیستم رادیاتور می شود.
.jpg)
(3).jpg)
.jpg)
.jpg)
-min-(1).jpg)
.png)
.png)
.png)
.png)
.png)
.png)
-min.jpg "logo"){kind=logo}
(2)(3).jpg)